Nienormowany czas pracy a nadgodziny. Czy to możliwe? Jak liczyć?
- Nienormowany czas pracy stosuje się w sytuacjach, gdy wymaga tego specyfika pracy.
- Pracownikowi zatrudnionemu w systemie nienormowanego czasu pracy w określonych przypadkach przysługuje wynagrodzenie za nadgodziny.
- Kierownicy wyodrębnionych jednostek organizacyjnych podlegają szczególnym zasadom.
- Zadaniowy system pracy wymaga prowadzenia uproszczonej ewidencji czasu pracy.
- Czy nienormowany czas pracy wyklucza nadgodziny?
- Ograniczenia kodeksu pracy dotyczące nadgodzin w systemie nienormowanego czasu pracy
- Jak obliczać wynagrodzenie za nadgodziny w zakładzie pracy przy nienormowanym czasie pracy?
- Czy pracodawca musi prowadzić ewidencję nadgodzin przy nienormowanym czasie pracy?
- Ewidencja czasu pracy w systemie nienormowanego czasu — kluczowe zasady
- Nienormowany czas pracy a obowiązki pracodawcy — co jeszcze warto wiedzieć?
- Nienormowany czas pracy a nadgodziny — podsumowanie
Czy nienormowany czas pracy wyklucza nadgodziny?
Przez czas pracy rozumiany jest czas, w którym dany pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy. Nienormowany czas pracy wprowadza się w określonych przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy. W tej szczególnej sytuacji czas pracy nie jest definiowany zakresem godzinowym, ale zadaniowym. Pracodawca w takim przypadku wymaga wywiązywania się z powierzonych zadań, a nie stawiania się w miejscu pracy o określonej porze i opuszczania go po ośmiu godzinach. Dlatego też nienormowany czas pracy zamiennie nazywany jest zadaniowym. W systemie nienormowanego czasu pracy mogą być zatrudniani m.in.:
- dziennikarze,
- przedstawiciele handlowi,
- programiści,
- architekci,
- psychologowie,
- naukowcy,
- kierowcy.
Warto pamiętać jednak, że czas potrzebny do realizacji zadań zawodowych nie powinien wykraczać poza standardowy przedział 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo.
Jeżeli okaże się, że w celu wykonania powierzonych zadań pracownik będzie musiał wykonać pracę w godzinach nadliczbowych, pracodawca zobowiązany będzie do wypłacenia wynagrodzenia za nadgodziny wraz z przewidzianym ustawowo dodatkiem.
Inaczej jest w kwestii nadgodzin pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych. Do tej grupy należą m.in.:
- kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych,
- zastępcy kierowników,
- pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
- główni księgowi.
Kadra kierownicza nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w dni powszednie i soboty. Wyjątkiem jest praca w godzinach nadliczbowych w niedziele oraz święta — rekompensata w przypadku nadgodzin przypadających w te dni określona jest w kodeksie pracy.
Czy wiesz, że Twoje szanse na dotarcie do najlepszych kandydatów wzrosną, jeśli zamieścisz ogłoszenie o pracę na Pracuj.pl? Dowiedz się więcej!
Ograniczenia kodeksu pracy dotyczące nadgodzin w systemie nienormowanego czasu pracy
Nienormowany czas pracy oraz przesłanki do jego wprowadzenia definiuje art. 140 kodeksu pracy:
W przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykonywania pracy może być stosowany system zadaniowego czasu pracy. Pracodawca, po porozumieniu z pracownikiem, ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z norm określonych w art. 129.
Art. 129 kodeksu pracy określa natomiast normy i ogólny wymiar czasu pracy:
- § 1. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 135–138, 143 i 144.
- § 2. W każdym systemie czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi lub technicznymi lub dotyczącymi organizacji pracy, okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 12 miesięcy, przy zachowaniu ogólnych zasad dotyczących ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.
Zadaniowy system pracy można zatem zastosować w przypadkach, gdy początek oraz koniec realizacji zadania jest trudny do określenia. Jeżeli czas pracy przekroczy jednak wymiar określony w art. 129, pracownik ma prawo do wynagrodzenia za nadgodziny, co dodatkowo potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1998 r.:
Natomiast zgodnie z zapisami art. 1514 kodeksu pracy, pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych nie mają prawa do wynagrodzenia za nadgodziny, chyba że przypadają one w niedzielę albo święto. Wówczas powinni oni otrzymać dodatkowy dzień wolny lub wynagrodzenie wraz z dodatkiem za nadgodziny.
Jak obliczać wynagrodzenie za nadgodziny w zakładzie pracy przy nienormowanym czasie pracy?
Jeżeli zatrudniasz pracowników na nienormowany czas pracy na podstawie umowy o pracę na pełny etat, to Twoim obowiązkiem jest wyznaczanie im zadań, których wykonanie nie spowoduje przekraczania norm czasu pracy. Jeśli normy zostaną przekroczone ze względu na złą organizację pracy w firmie, pracownikom przysługuje prawo do dodatkowego wynagrodzenia.

Kadra kierownicza za nadgodziny przepracowane w niedziele oraz święta otrzymuje natomiast prawo do dodatkowego dnia wolnego od pracy lub wynagrodzenia powiększonego o dodatek 100%.
Czy pracodawca musi prowadzić ewidencję nadgodzin przy nienormowanym czasie pracy?
Zgodnie z zapisami w kodeksie pracy, w przypadku pracowników zatrudnionych na zadaniowy czas pracy pracodawca nie musi prowadzić ewidencji godzin pracy. Mówi o tym paragraf 2 artykułu 149:
§ 2. W stosunku do pracowników objętych systemem zadaniowego czasu pracy, pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz pracowników otrzymujących ryczałt za godziny nadliczbowe lub za pracę w porze nocnej nie ewidencjonuje się godzin pracy.
Nienormowany czas nie jest jednak równoznaczny z całkowitym brakiem ewidencji czasu pracy. W takim przypadku stosuje się ewidencję uproszczoną.
Ewidencja czasu pracy w systemie nienormowanego czasu — kluczowe zasady
Uproszczona ewidencja czasu pracy zakłada, że pracownicy zatrudnieni w nienormowanym czasie pracy na pełny etat przepracowują 40 godzin w tygodniu. W takim przypadku zachodzi jednak niemożność precyzyjnego kontrolowania czasu pracy chociażby ze względu na pełnienie obowiązków poza zakładem pracy. Każdej osobie zatrudnionej na umowę o pracę przysługuje natomiast prawo do dni urlopowych oraz zwolnień lekarskich. Do ustalania wynagrodzenia niezbędne jest założenie karty ewidencji czasu pracy. Należy w niej odnotowywać:
- wyjazdy służbowe,
- dyżury,
- dni urlopowe,
- usprawiedliwione nieobecności (w tym zwolnienia lekarskie),
- nieusprawiedliwione nieobecności.
Wątek rozliczeń i organizacji czasu pracy dobrze domyka: czas wolny za nadgodziny jak udzielać w Kadromierzu.
Nienormowany czas pracy a obowiązki pracodawcy — co jeszcze warto wiedzieć?
Wprowadzenie nienormowanego czasu pracy może powodować nadużycia zarówno ze strony pracownika, jak i pracodawcy. Obowiązkiem pracodawcy jest wyznaczenie listy zadań, która powinna zostać wypełniona w czasie pracy. By uniknąć nadmiernej eksploatacji pracownika, zastosuj poniższe zasady.
- Przed wprowadzeniem nienormowanego czasu pracy odnij z pracownikiem, czy wszystkie zadania rzeczywiście można zrealizować w ustawowym czasie pracy.
- Przy ustalaniu czasu niezbędnego do wykonania powierzonych zadań ględnij zapas na nagłe sytuacje.
- Jeśli pracownik zatrudniony w Twojej firmie korzysta z urlopu, odpowiednio niejsz zakres zadań w danym okresie rozliczeniowym.
- Nie zlecaj pracy w niedziele i święta, chyba że nie da się tego uniknąć (np. praca wynika z nieprzewidzianych wypadków).
Zadaniowy czas pracy nie sprawdza się u wszystkich pracowników. Osoby, którym nienormowany czas pracy nie służy, mogą borykać się z dużym stresem, a w skrajnych przypadkach — wypaleniem zawodowym. Jeszcze przed podpisaniem umowy postaraj się zatem zweryfikować, czy dany pracownik ma predyspozycje do pracy w takim systemie. Po zatrudnieniu w miarę możliwości regularnie przeprowadzaj natomiast badanie satysfakcji pracowników.
Nienormowany czas pracy a nadgodziny — podsumowanie
W uzasadnionych przypadkach nienormowany czas pracy jest dobrym rozwiązaniem zarówno z punktu widzenia pracodawcy, jak i pracownika. W sytuacjach określonych przez kodeks pracy oraz stosowne wyroki sądowe za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje wynagrodzenie wraz z przewidzianym ustawowo dodatkiem. System zadaniowy wiąże się z prowadzeniem uproszczonej ewidencji czasu pracy. Przed wprowadzeniem nienormowanego czasu pracy w zakładzie warto upewnić się, że wybrani pracownicy zgadzają się na taki system i są w stanie wypełnić powierzone im obowiązki.



