Nienormowany czas pracy. Co oznacza i jakie ma konsekwencje?

Elastyczność odgrywa obecnie niezwykle istotną rolę na rynku pracy i oznacza szereg zalet zarówno dla pracownika, jak i dla pracodawcy. Wprowadzając nienormowany czas pracy w organizacji można nie tylko poprawić wydajność działania, ale też podnieść morale zespołu i poprawić osiągane wyniki, a nawet doprowadzić do redukcji kosztów związanych z zatrudnieniem. Co warto wiedzieć o nienormowanym czasie pracy?
  • Z Kodeksu pracy wynika, że nienormowany czas pracy oznacza realizację zobowiązań zawodowych w trybie zadaniowym, bez ewidencji czasu pracy.
  • Taką pracę chętnie wybierają freelancerzy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych oraz pracownicy zarządzający w ogólnym rozumieniu tego pojęcia.
  • Zadaniowy system czasu pracy może wzmagać kreatywność, samodzielność i odporność na presję czasu. Może też jednak przerodzić się w pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli pracownik nie pogodzi obowiązków zawodowych z życiem prywatnym.

Czym jest nienormowany czas pracy?

System czasu pracy to sposób, w jaki organizowane są działania osób zatrudnionych w przedsiębiorstwie i ich pozostawanie w dyspozycji pracodawcy. Choć istnieje kilka dopuszczalnych modeli, a każdy z nich ma swoje zalety i wady, ostatnio coraz częściej słyszy się o nienormowanym czasie pracy. Co kryje się pod tym pojęciem?

Nienormowany czas pracy odnosi się do zadaniowego wykonania powierzonych zadań w wyznaczonym przez pracodawcę terminie. Nie zachodzi tu konieczność kontrolowania czasu pracy, gdyż nie obowiązują sztywne ramy czasowe. 

Pracownik może zrealizować swoje działania w pięciodniowym tygodniu pracy w standardowych godzinach biurowych albo wieczorami czy nawet w weekendy. O ile termin zakończenia pracy zmieści się w wyznaczonym terminie, nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji czasu pracy.

Nienormowany czas pracy często znajduje zastosowanie w branżach kreatywnej, IT oraz innych, w których istnieje możliwość podzielenia stałych obowiązków na mniejsze jednostki zadaniowe z możliwością rozliczania postępów w ustalonych odstępach czasowych. Chętnie korzystają z niego chociażby freelancerzy realizujący zlecenia na kontrakcie B2B w różnych dziedzinach. Na taką opcję decydują się też nierzadko kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych i ogólnie zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz obowiązkami innych osób.

Zalety nienormowanego czasu pracy

Na pierwszy rzut oka nienormowany czas pracy niesie za sobą same zalety. Jedną z największych jest bez wątpienia brak kontrolowania czasu pracy, co zapewnia dużą swobodę w realizacji działań. Osoby zatrudnione w tym systemie nie muszą skupiać się na normalnym czasie pracy i pracować codziennie. Tym samym mogą zorganizować sobie obowiązki w sposób odpowiadający ich potrzebom, rytmowi życia czy zobowiązaniom rodzinnym i pozazawodowym.

Nienormowany czas pracy jest dobrą opcją chociażby dla osób, które za dnia opiekują się dziećmi lub są nocnymi markami i z tego powodu najlepiej skupiają się w godzinach popołudniowych czy wieczornych. Pozwala on najlepiej wykorzystać najbardziej produktywne godziny i dopasować czas odpoczynku do indywidualnych potrzeb.

Nie bez znaczenia pozostaje także możliwość realizacji zadań nie tylko w zakładzie pracy, choć oczywiście jest to możliwe. Miejscem wykonywania pracy może być także zacisze własnego domu, a nawet plaża w kraju, w którym pogoda jest bardziej sprzyjająca niż w Polsce. Działania w systemie nienormowanego czasu pracy można często wykonywać z dowolnej części globu – wystarczy tylko laptop z dostępem do Internetu.

Z punktu widzenia pracodawcy nienormowany czas pracy może przysłużyć się m.in. redukcji kosztów pracowniczych. Skoro większość osób znajduje się poza zakładem pracy, nie trzeba wyposażać biura w infrastrukturę odpowiadającą potrzebom kilkudziesięciu osób.

Wprowadzeniem nienormowanego czasu pracy można nie tylko skusić pracowników zainteresowanych zatrudnieniem na elastycznych warunkach czy satysfakcjonującą pracą, na którą nie ma szans w aktualnym miejscu zamieszkania. Służy to także poprawie motywacji pracowników. Za pracę w godzinach nadliczbowych nie otrzymuje się dodatkowego wynagrodzenia, jednak wykonując obowiązki przed terminem, można jednak zyskać wolny czas do wykorzystania na realizację własnych pasji, rozwój osobisty czy relaks w gronie najbliższych. Nienormowany czas pracy to także dobry sposób na wykształtowanie pożądanych cech u pracownika (m.in. samodzielności, dobrej organizacji czasu pracy, sumienności czy odporności na presję czasu), co zaprocentuje w przyszłości, m.in. pod postacią zwiększenia wydajności.

Czy nienormowany czas pracy ma jakieś wady?

Chociaż nienormowany czas pracy ma wiele zalet, nie można też zapominać o wadach tego rozwiązania.

Działanie poza normalnymi godzinami pracy utrudnia czasem współpracę zespołową, gdyż członkowie teamu mogą rozmijać się czasowo podczas realizacji powierzonych zadań. Może to zatem wpłynąć negatywnie na poczucie więzi w zespole.

Warto też mieć na uwadze to, że wprowadzenie tego systemu może się szybko przerodzić w notoryczną pracę w godzinach nadliczbowych, doprowadzając do przewlekłego zmęczenia lub wręcz wypalenia pracownika. Jak tego uniknąć? Pracodawca ustala czas potrzebny na wykonanie powierzonych zadań i powinien wyznaczyć na to wystarczającą ilość czasu, zachowując mały zapas na nieprzewidziane wypadki. Z kolei pracownik powinien podejmować się takiej pracy tylko wtedy, gdy potrafi zmotywować się do działania na własną rękę i radzić sobie ze stresem w zadaniowym systemie pracy.

Jeśli potrzebujesz podejścia „od strony ewidencji”, zobacz nienormowany czas pracy a ewidencja czasu pracy w Kadromierzu.

Nienormowany czas pracy w kontekście prawnym

Kwestie prawne związane z nienormowanym czasem pracy są regulowane przepisami Kodeksu pracy*. Zastosowanie znajduje tu w szczególności Art. 149, który wskazuje na to, że system ten można wprowadzić tylko w przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy, jej organizacją lub miejscem wykonywania. Dokument wskazuje także na to, że to pracodawca jest osobą decyzyjną, jeśli chodzi o ustalenie czasu wykonania zadań. Z Kodeksu pracy wynika jednak, że powinien to zrobić w porozumieniu z pracownikiem.

Nie mniej istotny okazuje się również Art. 149. Pracownik zatrudniony w nienormowanym systemie pracy nie podlega ewidencji czasu pracy. Nie ma takiej potrzeby, bo jest rozliczany z wykonania powierzonych zadań w wyznaczonym terminie. To, ile godzin poświęci na realizację swoich obowiązków, nie ma żadnego znaczenia w kontekście ustalania wynagrodzenia.

Czy w takim systemie może pojawić się problem dotyczący pracy w godzinach nadliczbowych? Teoretycznie to pracodawca ustala czas niezbędny do wykonania danej pracy i powinien zaplanować ją w taki sposób, aby zajęło to nie więcej niż 160 godzin w miesiącu – jeśli zatrudnia pracowników na umowę o pracę na pełen etat. W związku z tym nie przysługują płatne godziny nadliczbowe nawet wtedy, gdy w praktyce wykonanie zleconych działań zajmie więcej czasu.

Pracodawca może jednak przeliczyć możliwości pracownika, czego efektem będą godziny nadliczbowe i spadek efektywności pracy. Każdy taki przypadek powinien zostać indywidualnie przeanalizowany i przedyskutowany przez obie strony. Na mocy tych ustaleń może zostać przyjęte konkretne rozwiązanie tego problemu, np. zmniejszenie zakresu obowiązków lub przyznanie dodatkowego wynagrodzenia za pracę po godzinach.

Jak formułować oferty pracy z nienormowanym czasem pracy, aby przyciągnąć odpowiednich kandydatów?

Zadaniowy system pracy cieszy się dużą popularnością wśród osób szukających zatrudnienia w wielu branżach. Stanowi to pozostałość czasu covidowego, kiedy to wiele osób zasmakowało w elastyczności i samodzielności w wykonywaniu codziennych obowiązków zawodowych z domu.

Tworząc ogłoszenie z naborem na nowe stanowisko, zwróć szczególną uwagę na możliwość elastycznej organizacji działań i realizacji powierzonych obowiązków bez sztywnego czasu pracy. Upewnij się jednak, że na aplikację zdecydują się osoby, które rzeczywiście podołają wyzwaniom, z jakimi wiąże się zadaniowy czas pracy. Zaznacz w ogłoszeniu, że praca będzie wymagać dużej samodzielności, doskonałej organizacji oraz odporności na działanie pod presją, np. wtedy, gdy na wykonanie zadań pozostaje coraz mniej czasu, a zmotywowanie się do tego w domowych warunkach sprawia trudność.

Nienormowany czas pracy – podsumowanie

Nienormowany czas pracy może okazać się dobrą odpowiedzią na wymagania dzisiejszego rynku pracy. Z punktu widzenia pracodawcy rozwiązanie to może oznaczać nie tylko możliwość redukcji kosztów wyposażenia biura, ale też sposób na znalezienie zmotywowanych pracowników, którzy cechują się dużą samodzielnością i sumiennością w wykonywaniu zleconych obowiązków.

Źródła: 
* https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19740240141

AUTOR ARTYKUŁU
Zespół Pracuj.pl dla Firm
OPUBLIKOWANO
24 września 2024
KATEGORIE
Zatrudnienie
PODKATEGORIE
Prawo pracy
UDOSTĘPNIJ
Szukasz pracownika?
Sprawdź ofertę dla firm na Pracuj.pl!
Sprawdź

 

Więcej z tej kategorii