Wypadek przy pracy – definicja, kryteria, informacje

Bez względu na to, jak dużą wagę przykładasz do przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, nie każdemu wypadkowi przy pracy możesz zapobiec. Jako pracodawca musisz wiedzieć, co robić w sytuacji, gdy dojdzie do nagłego zdarzenia, które spowoduje uraz lub śmierć pracownika. Poznaj definicję, kryteria oraz inne cenne informacje na temat wypadków przy pracy.
  • Wypadek przy pracy definiuje właściwa ustawa.
  • Istnieją cztery kryteria, które dane zdarzenie musi spełnić, by zostało uznane za wypadek przy pracy.
  • Przepisy prawa określają zdarzenia, które należy traktować na równi z wypadkiem przy pracy.
  • W obliczu wypadku w miejscu pracy prawo nakłada na pracodawcę określone obowiązki.

Czym jest wypadek przy pracy?

Wypadek przy pracy jest nagłym zdarzeniem wywołanym przyczyną zewnętrzną, następującym w związku z pracą, w wyniku którego pracownik doznaje urazu lub ponosi śmierć. Wypadki przy pracy regulują właściwe przepisy prawne.

Jaka ustawa definiuje wypadek przy pracy?

Wypadek przy pracy został zdefiniowany w Ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z dnia 30 października 2002 roku. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2003 roku.

Wypadek przy pracy – definicja ustawowa

Zgodnie z definicją zawartą w treści ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło:

  • w trakcie albo w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
  • w trakcie albo w związku z wykonywaniem czynności na rzecz pracodawcy, nawet jeśli pracodawca nie wydał wyraźnego polecenia,
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy, w drodze pomiędzy siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Jakie nagłe zdarzenie można uznać za wypadek przy pracy?

Za wypadek przy pracy zgodnie z definicją można uznać różne zdarzenia powodujące uraz lub śmierć pracownika. Przykładami nagłych zdarzeń, które wypełniają definicję wypadku przy pracy, są:

  • wypadek samochodowy w trakcie pracy,
  • porażenie prądem,
  • upadek ze schodów w siedzibie pracodawcy,
  • zawał serca w czasie pracy spowodowany stresującą rozmową z przełożonym,
  • poparzenie wrzątkiem sekretarki w czasie przygotowywania kawy dla przełożonego,
  • upadek pracownika budowy z rusztowania,
  • upadek z drabiny w czasie układania towaru na sklepowych półkach,
  • uderzenie ciężkim narzędziem,
  • uraz kręgosłupa w czasie przenoszenia służbowego sprzętu.

Rodzaje wypadków przy pracy

W czasie wykonywania zwykłych czynności związanych z wypełnianiem poleceń przełożonych pracownik może ulegać wypadkom różnego rodzaju. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wyróżnia cztery rodzaje wypadków przy pracy:

  • za ciężki wypadek przy pracy uważa się każdy wypadek, który spowoduje ciężkie uszkodzenie ciała (np. utrata słuchu, trwała choroba psychiczna, choroba nieuleczalna, utrata zdolności rozrodczej, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie, zniekształcenie ciała),
  • za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się zdarzenie, w wyniku którego pracownik umiera w okresie do 6 miesięcy od daty wypadku,
  • za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się zdarzenie, w wyniku którego urazu doznają co najmniej 2 osoby,
  • za lekki wypadek przy pracy (wypadek powodujący okresową niezdolność do pracy) uważa się wypadek, który nie nosi znamion wypadku ciężkiego, śmiertelnego ani zbiorowego.

Jakie są kryteria wypadku przy pracy?

Jak wynika z definicji wypadku przy pracy według Ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, określone zdarzenie zostaje uznane za wypadek przy pracy, jeżeli spełnia cztery kryteria:

  • jest nagłe,
  • zostało wywołane przyczyną zewnętrzną,
  • ma związek z wykonywaniem pracy,
  • powoduje uraz lub śmierć.

Nagłość w odniesieniu do wypadków przy pracy została dookreślona w orzecznictwie sądowym. Co do zasady za nagłe zdarzenie uznaje się wypadek, do którego dochodzi w ciągu trwania dnia pracy. Za przyczynę zewnętrzną uważa się natomiast czynnik niezwiązany z wewnętrznymi uwarunkowaniami organizmu pracownika (np. z chorobą przewlekłą). Warto zaznaczyć jednak, że przyczyna zewnętrzna nie musi być jedynym powodem wypadku przy pracy. Za wypadek przy pracy uważa się również zdarzenia wywołane jednocześnie przez przyczynę zewnętrzną oraz inną przyczynę, tkwiącą w organizmie, przy czym to przyczyna zewnętrzna musi być przyczyną sprawczą (np. zawał serca, do którego doszło w wyniku wysiłku fizycznego związanego z wykonywaniem zadań zleconych przez pracodawcę).

Kryterium związku z pracą oznacza, że wypadek musi nastąpić w miejscu pracy, w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności związanych z pracą na polecenie przełożonych lub bez niego. 

W definicję tę wpisują się również wypadki, do których dochodzi w czasie pozostawania pracownika do dyspozycji pracodawcy, w drodze pomiędzy siedzibą pracodawcy oraz miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Za uraz powstały w wyniku wypadku przy pracy uważa się natomiast uszkodzenie tkanek ciała albo narządów wewnętrznych. Urazem może być np. złamanie kończyny, skaleczenie, odmrożenie, zatrucie lub wstrząs psychiczny.

Co się zalicza do wypadku w pracy?

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych stanowi, iż na równi z wypadkiem przy pracy należy traktować wypadek, któremu pracownik uległ:

  • w czasie podróży służbowej, np. z miejsca zakwaterowania do miejsca oddelegowania (wyjątkiem jest wypadek spowodowany takim postępowaniem pracownika, które nie ma związku z wykonywaniem powierzonych mu przez przełożonego zadań),
  • w trakcie szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,
  • przy wykonywaniu zadań zleconych przez organizacje związkowe działające w zakładzie pracy.

Zgodnie z prawem za wypadek przy pracy uważa się ponadto nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, do którego doszło w okresie ubezpieczenia wypadkowego, na przykład podczas:

  • wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo umowy o świadczenie usług,
  • wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania wydanego w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności,
  • odbywania służby zastępczej,
  • nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium,
  • wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej pracy na rzecz spółdzielni,
  • odbywania szkolenia lub przygotowania zawodowego dorosłych przez osobę, której przyznano stypendium,
  • wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych,
  • pełnienia mandatu przez senatora albo posła pobierającego uposażenie.

Twoja firma dynamicznie się rozwija, w związku z czym poszukujesz nowych pracowników? Zredaguj ogłoszenie o pracę, opublikuj je na serwisie Pracuj.pl dla Firm i pozyskaj czołowych specjalistów w branży!

Postępowanie po wypadku przy pracy

Przepisy prawa, w tym kodeks pracy, nakładają na pracodawcę szereg obowiązków w związku z wystąpieniem wypadku w miejscu pracy. W pierwszej kolejności pracodawca musi zapewnić pomoc medyczną osobom poszkodowanym w wyniku zdarzenia oraz wyeliminować bądź ograniczyć zagrożenie, które stanowiło przyczynę wypadku.

Następnym krokiem pracodawcy powinno być zabezpieczenie miejsca wypadku przed:

  • dostępem osób postronnych,
  • bezpodstawnym uruchomieniem urządzeń, które zostały wyłączone w związku ze zdarzeniem,
  • zmianą położenia urządzeń albo przedmiotów, które doprowadziły do wypadku lub mogłyby pomóc w ustaleniu okoliczności zdarzenia.

Kolejnym z obowiązków pracodawcy w obliczu wypadku przy pracy jest powołanie zespołu powypadkowego. W skład takiego zespołu wchodzą dwie osoby:

  • pracownik służby BHP oraz społeczny inspektor pracy (jeżeli w zakładzie pracy powołano służbę BHP oraz funkcjonują związki zawodowe),
  • przedstawiciel załogi oraz pracodawca lub specjalista spoza zakładu pracy, lub pracownik wykonujący zadania służby BHP (jeżeli w zakładzie pracy nie powołano służby BHP ani nie funkcjonują związki zawodowe),
  • pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy (jeżeli liczba osób zatrudnionych w firmie uniemożliwia powołanie zespołu powypadkowego w jednym z powyższych wariantów).

Zadaniem zespołu powypadkowego jest ustalenie okoliczności oraz wskazanie przyczyn wypadku. Jego członkowie powinni przystąpić do pracy niezwłocznie po otrzymaniu powołania.

Wypadek w drodze do pracy

Za wypadek w drodze do pracy uważa się nagłe zdarzenia wywołane przyczyną zewnętrzną, które następują w czasie podróży pracownika z miejsca pracy do miejsca zamieszkania albo z miejsca zamieszkania do siedziby pracodawcy.

Warunkiem uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy jest obranie najkrótszej lub najszybszej drogi pomiędzy miejscem wykonywania pracy a miejscem zamieszkania.

Wypadek przy pracy – podsumowanie

Zgodnie z prawem za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć pracownika, do którego dochodzi w związku z wykonywaniem pracy. Wypadek przy pracy może być lekki, ciężki, śmiertelny lub zbiorowy. Do wypadków przy pracy zalicza się również wypadki, do których dochodzi w czasie podróży służbowej. Bezpośrednio po wypadku w zakładzie pracy pracodawca musi zapewnić pomoc medyczną poszkodowanym, usunąć lub zminimalizować zagrożenie, zabezpieczyć miejsce wypadku i powołać zespół powypadkowy.

AUTOR ARTYKUŁU
Zespół Pracuj.pl dla Firm
OPUBLIKOWANO
15 października 2025
KATEGORIE
Zatrudnienie
PODKATEGORIE
BHP
UDOSTĘPNIJ
Szukasz pracownika?
Sprawdź ofertę dla firm na Pracuj.pl!
Sprawdź

 

Więcej z tej kategorii