Wolna Wigilia – jak pogodzić świętowanie z pracą?
- Nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy wprowadziła dodatkowy dzień wolny do kalendarza.
- Zmianom uległy zasady pracy w handlowe niedziele oraz ich liczba w grudniu.
- Nowe przepisy obowiązują od 2025 roku.
- W związku ze zmianami w prawie pracy pracodawcy mogą wymagać pracy w Wigilię jedynie w określonych sytuacjach.
- Czy Wigilia jest dniem wolnym od pracy w Polsce?
- Ile dni wolnych od pracy przypada w okresie świątecznym?
- Ile niedziel handlowych przypada w grudniu?
- Czy pracodawca może wymagać pracy w Wigilię?
- Jakie firmy najczęściej dają wolne w Wigilię?
- Podsumowanie
- FAQ
- Czy Wigilia będzie dniem wolnym od pracy?
- Ile handlowych niedziel wypada w grudniu?
- Czy pracodawca może wymagać pracy w każdą z handlowych niedziel w grudniu?
- Czy osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych mogą pracować w Wigilię?
- Czy nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy dotyczy osób zatrudnionych na podstawie umów B2B?
- W jakim okresie pracodawca musi zapewnić pracownikowi dodatkowy dzień wolny od pracy za pracę w Wigilię?
Czy Wigilia jest dniem wolnym od pracy w Polsce?
Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem ustawowo wolnym od pracy w Polsce. Ta kluczowa zmiana w kalendarzu polskich świąt następuje w 2025 roku. Dotychczas Wigilia Bożego Narodzenia była dniem roboczym. W grudniu 2025 roku Wigilia po raz pierwszy będzie dniem wolnym od pracy.
Wolna Wigilia to wynik zmiany ustawy o dniach wolnych od pracy. Nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy przeszła cały proces legislacyjny w poprzednim roku. Po podpisaniu przez Prezydenta 6 grudnia 2024 r., jej zapisy zaczęły obowiązywać od 1 lutego 2025 r.
Czy Wigilia 2025 wypada w weekend?
W 2025 roku Wigilia Bożego Narodzenia wypada we środę. W najbliższych latach Wigilia również będzie wypadać w dzień powszedni: we czwartek w 2026 roku oraz w piątek w roku 2027. Dopiero w 2028 roku Wigilia Bożego Narodzenia wypadnie w weekend (niedziela).
Końcówka roku to wyjątkowo zabiegany okres dla wielu pracodawców. Jeśli oprócz bieżących spraw prowadzisz również rekrutację, pamiętaj o dodaniu ogłoszeń o pracę na Pracuj.pl dla Firm.
Ile dni wolnych od pracy przypada w okresie świątecznym?
W okresie świątecznym od 2025 roku przypadają 3 dni wolne od pracy:
- Wigilia Bożego Narodzenia (24 grudnia),
- pierwszy dzień Bożego Narodzenia (25 grudnia),
- drugi dzień Bożego Narodzenia (26 grudnia).
Wolna Wigilia oraz pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia to dni wolne dla każdego pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę w Polsce – bez względu na jego wyznanie czy narodowość.
W 2025 roku wszystkie z powyższych dni wolnych od pracy wypadają w dni powszednie (środa, czwartek, piątek), co sprawia, że pracownicy w okresie świątecznym będą mieli łącznie 5 dni wolnych od pracy bez potrzeby wykorzystywania urlopu wypoczynkowego.
Pamiętaj, że w sytuacji, gdy wraz z końcem roku rozwiązujesz stosunek pracy z wybranymi pracownikami, musisz wypłacić im ekwiwalent za urlop, jeśli do końca trwania umowy nie wykorzystają przysługującego im limitu.
Ile niedziel handlowych przypada w grudniu?
Poczynając od 2025 roku, w grudniu wypadają trzy niedziele handlowe. W latach poprzednich w grudniu przypadały dwie niedziele handlowe, ale nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy wprowadziła zmiany w tym zakresie. Zgodnie z nowymi przepisami od 2025 roku kolejne trzy niedziele poprzedzające Wigilię Bożego Narodzenia będą niedzielami handlowymi.
Nowelizacja ustawy wprowadziła jednocześnie zasadę, zgodnie z którą pracownicy placówek handlowych w grudniu mogą pracować maksymalnie dwie niedziele. Z punktu widzenia pracodawcy niedopuszczalne jest zatem zobowiązanie tego samego pracownika do pracy we wszystkie trzy niedziele handlowe przypadające w grudniu.
Czy pracodawca może wymagać pracy w Wigilię?
Po nowelizacji ustawy o dniach wolnych od pracy pracodawcy nie mogą już wymagać pracy w Wigilię, ale od tej reguły są wyjątki. Co do zasady, Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem ustawowo wolnym od pracy dla wszystkich pracowników podlegających kodeksowi pracy, czyli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, niezależnie od wymiaru etatu. Artykuł 151(10) Kodeksu pracy stanowi jednak, że praca w niedziele oraz dni świąteczne jest w określonych sytuacjach dozwolona. Wyjątki dotyczą między innymi:
- konieczności przeprowadzenia akcji ratowniczej mającej na celu ochronę życia lub zdrowia ludzkiego, ochronę mienia lub środowiska albo usunięcie awarii,
- zakładów pracy, które operują w ruchu ciągłym,
- pracy zmianowej,
- transportu oraz komunikacji,
- zakładowych służb ratowniczych oraz straży pożarnych,
- pilnowania mienia oraz ochrony osób,
- sektora rolniczego,
- prac koniecznych ze względu na ich społeczną użyteczność (np. gastronomia, zakłady hotelarskie, placówki służby zdrowia przeznaczone dla osób wymagających całodobowej opieki),
- pracowników świadczących pracę wyłącznie w piątki, soboty, niedziele oraz święta.
Warto zaznaczyć, że nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy, na mocy której wprowadzona została wolna Wigilia, nie dotyczy osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych. W ich przypadku obowiązującym aktem prawnym jest kodeks cywilny, a nie kodeks pracy.
Jakie są zasady wynagradzania za pracę w Wigilię?
Wobec pracowników, którzy na mocy artykułu 151(10) Kodeksu pracy wykonują pracę w Wigilię Bożego Narodzenia, pracodawca ma obowiązek zapewnienia innego dnia wolnego od pracy w ciągu okresu rozliczeniowego. W sytuacji, gdy niemożliwe jest zapewnienie pracownikowi dodatkowego dnia wolnego, pracodawca powinien wypłacić danej osobie dodatek do wynagrodzenia za pracę w Wigilię w wysokości 100% stawki za każdą przepracowaną w tym dniu godzinę.
Jakie firmy najczęściej dają wolne w Wigilię?
W wielu firmach, które prowadzą działalność niezwiązaną z pracami wymienionymi w artykule 151(10) Kodeksu pracy, wolna Wigilia była praktykowana jeszcze zanim doszło do ustanowienia tego dnia oficjalnym świętem. Firmy, w których Wigilia dniem wolnym nie była, i tak traktowały ją w wyjątkowy sposób. Na ogół skracano wówczas godziny pracy albo organizowano spotkanie okolicznościowe, na którym pracodawca składał pracownikom życzenia świąteczne.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na swojej stronie zaznacza, że ustawowo wolna Wigilia jest odpowiedzią na potrzeby, które osoby pracujące wyrażały w licznych badaniach opinii. Projekt ograniczenia handlu i ustanowienia Wigilii dniem wolnym od pracy poparło:
- 67,5% Polaków w sondażu IBRiS z dnia 18.11.2024 roku,
- 67,3% respondentów w sondażu United Surveys z 25-27.10.2024 roku,
- 74% osób udzielających odpowiedzi w sondażu SW Research z dnia 30.10.2024 roku.
Czy szkoły mają wolne w Wigilię?
Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem wolnym dla szkół. Zgodnie z kalendarzem roku szkolnego 2025/2026 opublikowanym na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej w roku 2025 przerwa świąteczna dla szkół potrwa od poniedziałku 22 grudnia do środy 31 grudnia.
Podstawą prawną wolnej Wigilii w przypadku szkół jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego. Zgodnie z jego treścią, zimowa przerwa świąteczna w szkołach trwa od 23 do 31 grudnia lub od 22 do 31 grudnia, jeżeli 22 grudnia wypada w poniedziałek. W grudniu 2025 roku mamy do czynienia z tą drugą sytuacją.
Czy urzędy i banki są otwarte w Wigilię?
Nowelizacja ustanowiła 24 grudnia dniem wolnym od pracy w większości sektorów, w tym również w bankowości i administracji publicznej. Tegoroczna Wigilia, tak jak i każda kolejna, będzie zatem dniem wolnym dla banków oraz urzędów.
Podsumowanie
Za sprawą projektu nowelizacji ustawy o dniach wolnych od pracy Wigilia będzie dniem wolnym od 2025 roku. Nowelizacja zmienia również zasady pracy w handlowe niedziele w grudniu. Od 2025 roku w grudniu przypadną trzy handlowe niedziele, ale pracownicy będą mogli świadczyć pracę maksymalnie przez dwie z nich. Pracodawcy mogą wymagać pracy w Wigilię jedynie w przypadkach określonych w kodeksie pracy – wyjątek dotyczy m.in. prac niezbędnych z punktu widzenia zdrowia i bezpieczeństwa publicznego.
FAQ
Czy Wigilia będzie dniem wolnym od pracy?
Tak, w wyniku zmiany ustawy o dniach wolnych od pracy Wigilia stała się dniem ustawowo wolnym od pracy. Nowelizacja ustawy weszła w życie 1 lutego 2025 roku. Pierwsza wolna Wigilia przypada w roku 2025. W każdym kolejnym roku zgodnie z prawem Wigilia pozostanie dniem ustawowo wolnym od pracy.
Ile handlowych niedziel wypada w grudniu?
Podpisany przez Prezydenta RP projekt ustawy o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw wiąże się również z wprowadzeniem zmian w handlu. Od 2025 roku w grudniu będą przypadać trzy niedziele handlowe.
Czy pracodawca może wymagać pracy w każdą z handlowych niedziel w grudniu?
Praca w każdą z trzech niedziel handlowych w grudniu jest niezgodna z nowymi przepisami i może wiązać się z konsekwencjami dla pracodawcy. Zgodnie z prawem od 2025 roku w handlu dozwolona jest praca w maksymalnie przez dwie niedziele.
Czy osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych mogą pracować w Wigilię?
Tak, te osoby mogą pracować w Wigilię. Zmiany w prawie pracy nie dotyczą bowiem osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli umowy zlecenia albo umowy o dzieło. W ich przypadku umowa w świetle prawa zawiązywana jest pomiędzy zleceniodawcą oraz zleceniobiorcą, a nie pracodawcą i pracownikiem. W związku z tym osób tych nie będzie obowiązywał kodeks pracy, ale kodeks cywilny.
Czy nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy dotyczy osób zatrudnionych na podstawie umów B2B?
Osoby samozatrudnione, które świadczą pracę na podstawie umowy B2B, również mogą pracować w Wigilię Bożego Narodzenia. W tym przypadku kodeks pracy oraz nowe przepisy, na mocy których Wigilia staje się dniem ustawowo wolnym od pracy, nie znajdują zastosowania. Decyzja o tym, czy osoba zatrudniona na podstawie umowy B2B będzie pracowała w Wigilię, zależy od ustaleń pomiędzy stronami umowy.
W jakim okresie pracodawca musi zapewnić pracownikowi dodatkowy dzień wolny od pracy za pracę w Wigilię?
Zgodnie z prawem pracy w takiej sytuacji pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia innego dnia wolnego od pracy w ciągu okresu rozliczeniowego. Jeśli jest to niemożliwe, pracownikowi należy wypłacić dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% za każdą godzinę przepracowaną w Wigilię.



