Kiedy nie można zwolnić pracownika, czyli ochrona przed zwolnieniem w prawie pracy
- Kodeks pracy utrudnia zwolnienie osób, które wymagają szczególnej ochrony, jak kobiety w ciąży czy seniorzy w wieku przedemerytalnym.
- Nawet w sytuacji zwolnień grupowych niektóre jednostki mogą jedynie otrzymać wypowiedzenie warunków pracy – to znaczy, że można im zmniejszyć wymiar etatu, ale nie wolno rozwiązać umowy.
- Poza grupami uprzywilejowanymi są także specjalne okresy, kiedy to żadnemu pracownikowi nie powinno się wręczać wypowiedzenia.
Kogo nie może zwolnić pracodawca?
Kogo nie można zwolnić z pracy:
- Pracowników-rodziców - okres ochronny w związku z ciążą przysługuje nie tylko przyszłej mamie, ale też osobie uprawnionej do urlopu ojcowskiego. Ostatnia nowelizacja Kodeksu pracy wprowadziła dodatkowo zakaz prowadzenia przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z pracownikiem objętym ochroną. Chociaż przepisy pozostawiają tu pole do interpretacji to za prowadzenie przygotowań można uznać podejmowanie konkretnych działań w tym kierunku, typu rozpoczęcie rekrutacji albo podjęcie konsultacji z organizacją związkową w tym zakresie. Wyjątkiem jest sytuacja, w której pracownica w znaczący sposób naruszyła warunki umowy i reprezentująca ją zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
- Osób, którym brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli przysługuje im prawo do emerytury po osiągnięciu tego progu. Wiek ochronny w pracy zaczyna się zatem od 56. roku życia dla kobiet i 61. dla mężczyzn. Wyjątkiem od tej zasady jest ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. W takiej sytuacji należy się jednak liczyć ze sprawą sądową, która z reguły wiąże się z wysokim ryzykiem niepowodzenia dla pracodawcy.
- „Działaczy społecznych”, czyli osóboby sprawujących funkcje w działających u pracodawców związkach zawodowych oraz po prostu będące ich członkami. W takim przypadku konieczne jest pisemne zawiadomienie danego związku o zamiarze rozwiązania umowy i podanie uzasadnienia. Ochrona ta przestaje działać jedynie wtedy, gdy pracodawca ogłasza upadłość lub likwidację.
- Jak ta ochrona wygląda z perspektywy pracownicy, wyjaśniamy w poradniku dla pracowników: kiedy powiedzieć pracodawcy o ciąży.
Kogo nie obejmują zwolnienia grupowe?
W przypadku zwolnień grupowych pracodawca musi pamiętać o szczególnym traktowaniu powyższych trzech kategorii, a także:
- pracowników powołanych do odbycia służby wojskowej,
- członków rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego,
- członków specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej,
- społecznych inspektorów pracy,
- członków rady pracowników lub oficjalnych przedstawicieli pracowników.
Zwolnienie z pracy w przypadku tych osób nie jest możliwe, jednak pracodawca może wypowiedzieć im warunki pracy i płacy.
W ubiegłym roku do grup chronionych dołączyli żołnierze. Stosunek pracy z osobą powołaną do pełnienia służby wojskowej może być rozwiązany tylko za zgodą pracownika. Przepisu tego nie stosuje się jednak:
- do umów o pracę zawartych na okres próbny albo na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy,
- w przypadku upadłości lub likwidacji zakładu pracy.
Co więcej, ustawodawca przewidział, że jeżeli okres wypowiedzenia upływa po dniu powołania pracownika do służby wojskowej, wypowiedzenie staje się bezskuteczne i może nastąpić tylko na żądanie pracownika.
Potrzebujesz pracownika? Na dlafirm.pracuj.pl dodanie ogłoszenia to kwestia chwili. Opublikuj swoją ofertę na jednym z największych portali rekrutacyjnych w Polsce, aby skutecznie dotrzeć do kandydatów o poszukiwanym profilu.
Kiedy nie można zwolnić z pracy także innych grup pracowników?
Okazuje się, że nawet z osobami spoza kategorii chronionych nie zawsze można rozwiązać umowę. Zwolnienie z pracy nie może mieć miejsca:
- w czasie urlopu pracownika;
- w trakcie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika, chyba, że przedłuża się ona powyżej ustalonych norm. Są one uzależnione od stażu pracy i przyczyny niestawienia się na stanowisku:
- 3 miesiące w sytuacji choroby pracownika, który był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 3 miesiące;
- gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy powyżej 6 miesięcy albo jego niezdolność do pracy została spowodowana chorobą zawodową czy wypadkiem przy pracy, można go zwolnić dopiero wtedy, gdy jego nieobecność trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia, zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego;
- pracownikowi odbywającemu karę pozbawienia wolności pracodawca może wypowiedzieć umowę po miesiącu niestawiania się w pracy;
- po upływie jednego miesiąca w większości pozostałych sytuacji, chyba że pracownik został zawieszony w czynnościach służbowych na okres dłuższy niż jeden miesiąc albo jest tymczasowo aresztowany, a jego stosunek pracy wygasa z upływem 3 miesięcy.
Podsumowanie
Okres ochronny w Kodeksie pracy ma na celu zadbanie o interesy osób, szczególnie narażonych na zwolnienia, np. kobiet w ciąży albo pracowników w wieku przedemerytalnym. Ochrona ta ma miejsce nawet w sytuacji zwolnień grupowych z wyjątkiem ogłoszenia likwidacji czy upadłości. W pozostałych okolicznościach można jedynie renegocjować warunki pracy. Zwolnienie z pracy jest też niemożliwe w trakcie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, chyba że znacznie się ona przedłuży. Dotyczy to wszystkich pracowników, a nie tylko grup uprzywilejowanych.
PARTNER ARTYKUŁU
Artykuł został przygotowany we współpracy z radcą prawnym Elżbietą Smirnow z Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy.
![]()
Treść artykułu została zamieszczona jedynie w celach informacyjnych i nie stanowi ani nie może zastąpić profesjonalnej porady prawnej. Wszystkie artykuły są aktualne jedynie w dniu ich opracowania. Należy zauważyć, że tego typu informacje szybko mogą stać się nieaktualne. Nie należy podejmować jakichkolwiek działań na podstawie informacji umieszczonych na niniejszej stronie bez uprzedniego zasięgnięcia porady prawnej.



